ΑΕΠ, HDI, ανταγωνιστικότητα και αναπτυξιακή παγίδα δείχνουν μια Ξάνθη που εδώ και χρόνια αδυνατεί να μετατρέψει τα πλεονεκτήματά της σε πραγματική ανάπτυξη. Ποιοι θα αναλάβουν επιτέλους την ευθύνη;
Τόσα χρόνια βουλευτές, δήμαρχοι, περιφερειάρχες, κυβερνήσεις, εξαγγελίες, έργα και εκατομμύρια. Μόνο που οι αριθμοί έχουν το θράσος να μη συμφωνούν μαζί τους.
Υπάρχει μια στιγμή που οι πολιτικές εξαγγελίες πρέπει να σταματήσουν και να μιλήσουν οι αριθμοί.
Και για την Ξάνθη αυτή η στιγμή έχει έρθει εδώ και καιρό.
Γιατί όσοι έχουν περάσει από τις καρέκλες της εξουσίας στην περιοχή έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: όλοι μίλησαν κάποια στιγμή για ανάπτυξη.
Άλλος για μια «νέα εποχή».
Άλλος για «μεγάλες επενδύσεις».
Άλλος για «αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων».
Άλλος για «έργα που θα αλλάξουν την Ξάνθη».
Άλλος για «τη Θράκη που πρέπει να πρωταγωνιστήσει».
Και κάπως έτσι πέρασαν κυβερνήσεις, υπουργοί, βουλευτές, περιφερειάρχες, αντιπεριφερειάρχες και δήμαρχοι.
Πέρασαν διοικήσεις και διοικήσεις στους τέσσερις δήμους του νομού.
Άλλαξαν πρόσωπα, παρατάξεις, χρώματα και συνθήματα.
Μόνο η αναπτυξιακή θέση της Ξάνθης δεν λέει να αλλάξει.
Και αυτό είναι το πραγματικό πολιτικό πρόβλημα.
Οι αριθμοί είναι αμείλικτοι
Τα στοιχεία του ΟΟΣΑ δείχνουν ότι η Ξάνθη έχει το χαμηλότερο κατά κεφαλήν ΑΕΠ μεταξύ των Περιφερειακών Ενοτήτων της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, περίπου 16.046 δολάρια ανά κάτοικο.
Η Καβάλα και η Θάσος βρίσκονται περίπου στα 23.262 δολάρια.
Μπορεί κάποιος να διαφωνήσει με την αντιπολίτευση.
Μπορεί να διαφωνήσει με την κυβέρνηση.
Μπορεί να διαφωνήσει με τον δήμαρχο.
Με το ΑΕΠ όμως δύσκολα διαφωνεί.
Είναι ένας αριθμός.
Και ο αριθμός λέει ότι η Ξάνθη παράγει λιγότερο πλούτο ανά κάτοικο από άλλες περιοχές της ίδιας Περιφέρειας.
Και υπάρχει και η «αναπτυξιακή παγίδα»
Ο ΟΟΣΑ χρησιμοποιεί και έναν δείκτη αναπτυξιακής παγίδας.
Η Ξάνθη βρίσκεται στο 0,72, μία από τις υψηλότερες τιμές στην περιοχή.
Τι σημαίνει αυτό;
Ότι υπάρχει ο κίνδυνος μια περιοχή να εγκλωβιστεί σε χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης και να δυσκολεύεται όλο και περισσότερο να ξεφύγει από αυτούς.
Με απλά λόγια:
η Ξάνθη κινδυνεύει να συνηθίσει να είναι φτωχότερη.
Και εδώ αρχίζει η πολιτική συζήτηση.
Γιατί αν αυτό συνέβαινε για μία ή δύο χρονιές, θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για συγκυρία.
Όταν όμως η υστέρηση έχει διάρκεια, τότε μιλάμε για διαχρονική αποτυχία του αναπτυξιακού μοντέλου.
Και τι γίνεται με τον HDI;
Εδώ τα πράγματα γίνονται ακόμη πιο ενδιαφέροντα.
Ο Δείκτης Ανθρώπινης Ανάπτυξης δεν μετρά απλώς χρήματα.
Μετρά εισόδημα, εκπαίδευση και υγεία.
Μετρά δηλαδή σε μεγάλο βαθμό την ίδια την ποιότητα ζωής.
Και σύμφωνα με επιστημονική μελέτη για την περιφερειακή ανάπτυξη στην Ελλάδα, η Ξάνθη κατατασσόταν:
33η το 1991
40ή το 2001
50ή το 2011
ως προς τον HDI μεταξύ των ελληνικών περιοχών που εξετάστηκαν.
Είκοσι χρόνια.
Τρεις διαφορετικές χρονικές στιγμές.
Και αντί να ανεβαίνουμε, πέφτουμε στη σχετική κατάταξη.
Την ίδια στιγμή, σε επίπεδο ολόκληρης Περιφέρειας, η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη βρίσκεται στον πιο πρόσφατο υποεθνικό HDI στην 13η και τελευταία θέση μεταξύ των 13 ελληνικών Περιφερειών.
Ας το πούμε λοιπόν ξεκάθαρα:
Δεν είναι μόνο ότι η Ξάνθη δεν γίνεται πλουσιότερη όσο θα έπρεπε.
Είναι ότι δεν καταφέρνει να βελτιώσει όσο θα έπρεπε ούτε τους δείκτες που συνδέονται με την ανθρώπινη ανάπτυξη.
Τόσα χρόνια ποιος κυβερνούσε;
Και εδώ έρχεται η ερώτηση που συνήθως δεν αρέσει στους πολιτικούς.
Ποιος φταίει;
Η εύκολη απάντηση είναι «οι άλλοι».
Η κυβέρνηση θα πει ότι φταίνε οι προηγούμενοι.
Η αντιπολίτευση θα πει ότι φταίει η κυβέρνηση.
Ο δήμαρχος θα πει ότι φταίει το κράτος.
Το κράτος θα πει ότι οι δήμοι δεν ωρίμασαν τα έργα.
Η Περιφέρεια θα πει ότι διεκδίκησε πόρους.
Και οι βουλευτές θα εμφανιστούν με έναν ακόμη φάκελο γεμάτο ανακοινώσεις.
Και στο τέλος;
Η Ξάνθη θα συνεχίσει να έχει χαμηλό κατά κεφαλήν ΑΕΠ.
Οι νέοι θα συνεχίσουν να φεύγουν.
Οι επιχειρήσεις θα συνεχίσουν να δυσκολεύονται να βρουν προσωπικό.
Και όλοι θα μπορούν να δηλώνουν ότι «έκαναν το καλύτερο δυνατό».
Μόνο που κάπου εδώ πρέπει να τελειώσει αυτή η βολική ιστορία.
Οι βουλευτές της Ξάνθης δεν εκλέγονται για να κόβουν κορδέλες
Ο ρόλος ενός βουλευτή δεν είναι να εμφανίζεται μόνο όταν υπάρχει μια χρηματοδότηση.
Δεν είναι να φωτογραφίζεται μπροστά από ένα έργο.
Δεν είναι να ανακοινώνει ότι «έθεσε το θέμα στον υπουργό».
Ούτε να μας ενημερώνει κάθε τόσο ότι «βρίσκεται σε στενή συνεργασία με την κυβέρνηση».
Ο βουλευτής εκλέγεται για να διεκδικεί αποτέλεσμα για τον τόπο του.
Και η ερώτηση προς όλους όσοι εκπροσώπησαν την Ξάνθη στο Κοινοβούλιο τα τελευταία χρόνια είναι απλή:
Πού είναι το αναπτυξιακό αποτέλεσμα;
Πόσες μεγάλες παραγωγικές επενδύσεις ήρθαν;
Πόσες θέσεις εργασίας δημιουργήθηκαν;
Πόσες επιχειρήσεις μεγάλωσαν;
Πόσοι νέοι άνθρωποι επέστρεψαν;
Πόσο ανέβηκε το εισόδημα των κατοίκων;
Και κυρίως:
Γιατί η Ξάνθη εξακολουθεί να βρίσκεται τόσο χαμηλά στους αναπτυξιακούς δείκτες;
Και η Περιφέρεια;
Η Περιφέρεια δεν μπορεί να περιορίζεται στο να μοιράζει δελτία Τύπου για έργα.
Δεν αρκεί να ακούμε ότι «εντάχθηκε το έργο».
Δεν αρκεί να ανακοινώνεται ένας προϋπολογισμός.
Δεν αρκεί να παρουσιάζεται ένα ακόμη πρόγραμμα.
Η πραγματική αξιολόγηση μιας Περιφέρειας είναι τι αφήνει πίσω της.
Παραγωγή.
Επενδύσεις.
Θέσεις εργασίας.
Υποδομές.
Καινοτομία.
Εξωστρέφεια.
Ανθρώπινο δυναμικό.
Και όταν η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη βρίσκεται στην 225η θέση μεταξύ 234 ευρωπαϊκών περιφερειών στον δείκτη περιφερειακής ανταγωνιστικότητας, τότε δεν μπορείς απλώς να πανηγυρίζεις για το επόμενο πρόγραμμα χρηματοδότησης.
Κάτι δεν πάει καλά.
Και οι τέσσερις δήμοι;
Εδώ υπάρχει ακόμη μία δύσκολη κουβέντα.
Οι δήμοι δεν είναι υπεύθυνοι για το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ξάνθης.
Δεν μπορούν να φέρουν μόνοι τους μια βιομηχανία.
Δεν μπορούν να αλλάξουν μόνοι τους το φορολογικό σύστημα.
Δεν μπορούν να δημιουργήσουν εθνική αναπτυξιακή πολιτική.
Μπορούν όμως να κάνουν κάτι πολύ σημαντικό: να δημιουργήσουν ένα τοπικό περιβάλλον που δεν διώχνει τον πολίτη και δεν αποθαρρύνει τον επενδυτή.
Και στους τέσσερις δήμους του νομού πρέπει να γίνει κάποια στιγμή ένας σοβαρός απολογισμός.
Όχι πόσες συνεδριάσεις έγιναν.
Όχι πόσα δελτία Τύπου εκδόθηκαν.
Όχι πόσες εκδηλώσεις πραγματοποιήθηκαν.
Αλλά:
Τι άλλαξε πραγματικά στη ζωή των κατοίκων;
Πόσο βελτιώθηκε η καθημερινότητα;
Πόσο γρήγορα εξυπηρετείται ο πολίτης;
Πόσο εύκολα μπορεί να επενδύσει ένας επιχειρηματίας;
Πόσο ελκυστικός είναι ένας δήμος για μια νέα οικογένεια;
Πόσο οργανωμένοι είναι οι οικισμοί;
Τι γίνεται με τις υποδομές;
Τι γίνεται με την αξιοποίηση της δημοτικής περιουσίας;
Τι γίνεται με τον τουρισμό;
Τι γίνεται με την επιχειρηματικότητα;
Το πιο εύκολο πράγμα στην Ξάνθη είναι να πανηγυρίζεις για ένα έργο
Το δύσκολο είναι να δημιουργήσεις μια οικονομία που να παράγει.
Το εύκολο είναι να ανακοινώσεις ένα έργο.
Το δύσκολο είναι να δημιουργήσεις 100 θέσεις εργασίας που θα υπάρχουν και μετά το τέλος του έργου.
Το εύκολο είναι να πάρεις χρηματοδότηση.
Το δύσκολο είναι να δημιουργήσεις επένδυση που θα συνεχίσει να λειτουργεί όταν τελειώσει η χρηματοδότηση.
Το εύκολο είναι να φωτογραφηθείς με έναν υπουργό.
Το δύσκολο είναι να τον πείσεις να βάλει την Ξάνθη στις προτεραιότητες.
Το εύκολο είναι να πεις «η Ξάνθη έχει τεράστιες δυνατότητες».
Το δύσκολο είναι να τις αξιοποιήσεις.
Και εδώ υπάρχει η μεγάλη πολιτική ευθύνη
Δεν χρειάζεται να κατηγορήσουμε έναν συγκεκριμένο δήμαρχο.
Ούτε έναν συγκεκριμένο βουλευτή.
Ούτε μία συγκεκριμένη κυβέρνηση.
Γιατί τότε θα χάσουμε την ουσία.
Η ευθύνη είναι διαχρονική.
Όσοι κυβέρνησαν τη χώρα.
Όσοι εκπροσώπησαν την Ξάνθη στο Κοινοβούλιο.
Όσοι διοίκησαν την Περιφέρεια.
Όσοι πέρασαν από τους τέσσερις δήμους.
Όλοι έχουν ένα κομμάτι αυτής της ιστορίας.
Και όλοι έχουν δικαίωμα να πουν ότι έκαναν έργο.
Έχουν όμως και υποχρέωση να απαντήσουν στο αυτονόητο:
Γιατί, μετά από τόσα χρόνια, τα αποτελέσματα δεν είναι αντίστοιχα;
Δεν θέλουμε άλλον «σωτήρα»
Ίσως αυτό να είναι και το μεγαλύτερο πρόβλημα της Ξάνθης.
Κάθε φορά περιμένουμε τον επόμενο.
Τον επόμενο βουλευτή.
Τον επόμενο δήμαρχο.
Τον επόμενο περιφερειάρχη.
Την επόμενη κυβέρνηση.
Το επόμενο πρόγραμμα.
Το επόμενο ΕΣΠΑ.
Το επόμενο Ταμείο Ανάκαμψης.
Το επόμενο «μεγάλο έργο».
Και περιμένουμε.
Και περιμένουμε.
Και περιμένουμε.
Και στο μεταξύ οι δείκτες συνεχίζουν να μας προσπερνούν.
Η ανάπτυξη όμως δεν έρχεται με ανακοινώσεις.
Έρχεται όταν δημιουργείς συνθήκες ώστε ένας νέος άνθρωπος να πει:
«Θα μείνω στην Ξάνθη».
Όταν ένας επιχειρηματίας πει:
«Θα επενδύσω εδώ».
Όταν μια οικογένεια πει:
«Εδώ θέλω να μεγαλώσουν τα παιδιά μου».
Όταν ένας επιστήμονας πει:
«Δεν χρειάζεται να φύγω».
Αυτό είναι ανάπτυξη.
Η Ξάνθη χρειάζεται έναν μεγάλο τοπικό απολογισμό
Ίσως λοιπόν ήρθε η ώρα να κάνουμε κάτι που δεν συνηθίζεται.
Να καθίσουμε όλοι απέναντι στους αριθμούς.
Κυβέρνηση.
Βουλευτές.
Περιφέρεια.
Δήμοι.
Επιμελητήρια.
Φορείς.
Πανεπιστήμιο.
Επιχειρηματική κοινότητα.
Και να απαντήσουμε χωρίς κομματικά γυαλιά:
Τι πήγε λάθος;
Τι δεν κάναμε;
Τι χάσαμε;
Τι πρέπει να αλλάξει;
Γιατί αν συνεχίσουμε να κάνουμε τα ίδια, είναι παράλογο να περιμένουμε διαφορετικό αποτέλεσμα.
Οι αριθμοί δεν ψηφίζουν
Και ίσως αυτή να είναι η πιο άβολη αλήθεια.
Οι αριθμοί δεν ψηφίζουν.
Δεν έχουν κόμμα.
Δεν χειροκροτούν.
Δεν πάνε σε εγκαίνια.
Δεν φωτογραφίζονται.
Δεν κάνουν δημόσιες σχέσεις.
Απλώς καταγράφουν την πραγματικότητα.
Και η πραγματικότητα σήμερα λέει ότι η Ξάνθη έχει σοβαρό αναπτυξιακό πρόβλημα.
Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ είναι χαμηλό.
Ο κίνδυνος αναπτυξιακής παγίδας είναι υψηλός.
Η Περιφέρεια βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας.
Ο HDI της Περιφέρειας είναι ο χαμηλότερος μεταξύ των ελληνικών Περιφερειών.
Και η Ξάνθη έχει χάσει σχετική θέση στον HDI στις προηγούμενες δεκαετίες.
Απέναντι σε αυτά δεν αρκεί άλλη μία ανακοίνωση.
Δεν αρκεί άλλη μία φωτογραφία.
Δεν αρκεί άλλη μία υπόσχεση.
Χρειάζεται σχέδιο. Χρειάζεται λογοδοσία. Και κυρίως χρειάζεται αποτέλεσμα.
Γιατί οι πολίτες της Ξάνθης έχουν ακούσει αρκετά για το πόσο «μεγάλο αναπτυξιακό δυναμικό» έχει ο τόπος.
Το γνωρίζουν.
Αυτό που δεν έχουν δει ακόμη είναι το δυναμικό αυτό να μετατρέπεται σε πλούτο, εισόδημα, δουλειές και καλύτερη ζωή.
Και μετά από τόσα χρόνια, ίσως ήρθε η ώρα όσοι κυβέρνησαν, όσοι διοίκησαν και όσοι ζήτησαν την ψήφο των Ξανθιωτών να απαντήσουν σε μία μόνο ερώτηση:
