Ιστορικής σημασίας χαρακτηρίζεται το νομοσχέδιο της κυβέρνησης που αναγνωρίζει την κοινότητα των Μπεκτασήδων Αλεβιτών της Θράκης ως νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου. Μια απόφαση που αναμένεται να αλλάξει την καθημερινότητα εκατοντάδων οικογενειών σε χωριά της Ροδόπης και του Έβρου.
«Επιτέλους θα βγούμε από την αφάνεια», δηλώνει με εμφανή ικανοποίηση ο Αχμέτ Καραχουσεΐν, πρόεδρος των περίπου 3.500 Μπεκτασήδων Αλεβιτών της Θράκης. Όπως εξηγεί, μέχρι σήμερα η κοινότητά τους αναγκαζόταν να λειτουργεί στη σκιά των σουνιτών μουσουλμάνων. Ακόμη και για έναν γάμο, τα μέλη της αναγκάζονταν να απευθυνθούν σε σουνίτες ιμάμηδες ή μουφτήδες, παρότι πρόκειται για διαφορετικό θρησκευτικό δόγμα.
Το σχέδιο νόμου προβλέπει τη σύσταση ενός μη κρατικού, μη κερδοσκοπικού νομικού προσώπου με την ονομασία «Διαχειριστική Επιτροπή Βακουφίων Μπεκτασήδων Αλεβιτών Μουσουλμάνων Θράκης», υπό την εποπτεία του υπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού. Η επιτροπή αυτή θα είναι υπεύθυνη για τη διαχείριση των βακουφίων, των λατρευτικών χώρων, των ακινήτων και της περιουσίας της κοινότητας, ενώ ρυθμίζονται και ζητήματα εκπαίδευσης.
Το νομοσχέδιο αναμένεται να τεθεί προς ψήφιση στην Ολομέλεια της Βουλής τις επόμενες ημέρες.
Τι αλλάζει για τους Μπεκτασήδες Αλεβίτες
Όπως μας εξηγεί ο Καραχουσεΐν, η αναγνώριση θα σημάνει πολλά: «Θα νομιμοποιηθούν οι χώροι προσευχής μας, τα “τζεμεβί”, που μέχρι σήμερα λειτουργούσαν άτυπα σε σπίτια ή σε αίθουσες χωρίς νομική κάλυψη. Πλέον, οι γάμοι και οι κηδείες μας θα τελούνται από τους δικούς μας ιερουργούς, τους ντεντέδες. Είναι μια μεγάλη αλλαγή».
Με σημείο αναφοράς τον ιστορικό τεκέ – μοναστήρι στη Ρούσα, οι Μπεκτασήδες Αλεβίτες κατοικούν σήμερα σε περίπου 15 χωριά του Έβρου και της Ροδόπης, με συμπαγείς κοινότητες σε τέσσερα ή πέντε εξ αυτών.
Μια μειονότητα μέσα στη μειονότητα
Οι σχέσεις τους με τους σουνίτες μουσουλμάνους χαρακτηρίζονται «καλούτσικες», όπως λέει ο ίδιος ο πρόεδρος, όμως οι διαφορές είναι εμφανείς. «Οι σουνίτες δεν προσεύχονται μαζί με τις γυναίκες, σε εμάς η γυναίκα είναι ισότιμη με τον άντρα», επισημαίνει χαρακτηριστικά.
Ο καθηγητής Μειονοτικής και Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Γιώργος Μαυρομάτης, με πολυετή έρευνα στο αντικείμενο, εξηγεί: «Ο μπεκτασισμός και ο αλεβιτισμός συγκροτούν τη φιλελεύθερη πτέρυγα του σιιτικού Ισλάμ. Οι Αλεβίτες ιστορικά ζούσαν στο περιθώριο, συχνά αντιμετωπίζονταν με καχυποψία και προκατάληψη, τόσο στην Τουρκία όσο και αλλού. Στην Τουρκία σήμερα υπολογίζονται γύρω στα 20 εκατομμύρια».
Παρά τις δυσκολίες, η πνευματική τους κληρονομιά επιβίωσε. Ο Κεμάλ Ατατούρκ κατάργησε όλα τα τάγματα το 1929, μεταξύ αυτών και των Αλεβιτών, κλείνοντας τεκέδες και μοναστήρια. Κάποια επέζησαν μόνο στα Βαλκάνια — κυρίως σε Αλβανία, Βόρεια Μακεδονία και Κόσοβο.
Αντίβαρο στον φονταμενταλισμό
Ο ερευνητής Ευάγγελος Αρεταίος, συνεργάτης του κέντρου ΜΟΧΑ στην Καβάλα, προσθέτει: «Οι Μπεκτασήδες Αλεβίτες αποτελούν ένα πνευματικό αντίβαρο στον ισλαμικό φονταμενταλισμό. Η παράδοσή τους είναι φωτισμένη, με μυστικιστικά στοιχεία και συμβαδίζει με τις αξίες της σύγχρονης Ευρώπης. Παρά τη μετανάστευση, διατηρούν τις θρησκευτικές τους πεποιθήσεις και προσαρμόζονται χωρίς να αλλοιώνονται».
Η αναγνώριση της κοινότητάς τους από το ελληνικό κράτος δεν αποτελεί μόνο μια τυπική πράξη, αλλά και μια ιστορική αποκατάσταση για μια θρησκευτική ομάδα με μακραίωνη παρουσία στη Θράκη, η οποία πλέον παύει να ζει στη σκιά.
📸 Στη φωτογραφία: Αλεβίτες Μπεκτασί συνοδεύουν τον τιμώμενο αγά στην πλατεία του χωριού Ρούσα, στο ύψωμα Χίλια, κατά τη μεγαλύτερη θρησκευτική γιορτή τους, το πρώτο Σαββατοκύριακο του Αυγούστου.
🔗 Πηγή: Καθημερινή – άρθρο του Σταύρου Τζίμα (1/8/2025)
